Naar aanleiding van nieuws dat de Europese AI‑wet (AI Act) gefaseerd van kracht wordt, kijken veel organisaties scherp naar hun data, modellen en processen. De kern: transparantie, risicobeheer en menselijk toezicht worden verplicht. Voor bedrijven die AI ontwikkelen of inkopen betekent dit dat ze nu moeten bepalen welke systemen in welke risicocategorie vallen en welke bewijsvoering ze kunnen overleggen.
Wat verandert er?
De AI‑wet werkt met risiconiveaus: minimaal, beperkt, hoog en onaanvaardbaar. De meeste marketing‑ en productiviteitstools vallen laag, maar toepassingen in werving, kredietverstrekking, gezondheidszorg of overheid komen al snel in de categorie ‘hoog risico’. Voor die groep gelden eisen aan datakwaliteit, technische documentatie, logging, robuustheid en menselijke controle. Ook generatieve systemen moeten duidelijk maken wanneer content door AI is gegenereerd.
Risico‑indeling en verplichtingen
Begin met een inventarisatie: welke AI‑systemen gebruiken we, waar staan ze, wie beheert ze en welke beslissingen beïnvloeden ze? Koppel elk systeem aan een risicoprofiel en leg de rationale vast. Werk vervolgens naar ‘evidence by design’: bewaar kenmerken van trainingsdata, modelversies, evaluatiemetrics, bias‑tests en audittrails. Dit maakt latere conformiteitsbeoordelingen sneller en vermindert operationeel risico.
Gegevens, transparantie en documentatie
Dataminimalisatie en herkomst worden belangrijker. Registreer datasources, licenties en toestemmingen; zorg voor dataset‑beschrijvingen en datacards. Leg gebruikersinformatie uit in heldere taal: doel, beperkingen, foutmarges en passende waarborgen. Richt incidentrespons in voor modeldrift of ongewenste output. Vergeet leveranciers niet: vraag SBOM‑achtige lijsten voor modellen en componenten in de keten.
Kansen voor bedrijven
Compliance kan innovatie versnellen. Wie nu investeert in modelobservability, privacy‑enhancing technologies en red‑teaming, bouwt vertrouwen bij klanten en toezichthouders. Dit opent markten waar betrouwbaarheid doorslaggevend is, zoals financiële dienstverlening, zorg en publieke sector. Bovendien helpt een uniforme Europese standaard om fragmentatie te beperken en schaal te bereiken.
Praktische stappen voor de komende 90 dagen
Stel een multidisciplinair AI‑governanceteam samen. Maak een register van alle AI‑toepassingen. Definieer risicocriteria en toets elk systeem. Start met het opzetten van documentatie‑templates en monitoringdashboards. Voer een gap‑analyse uit voor datakwaliteit, uitlegbaarheid en menselijke controle. Kies een pilootproject om de conformiteitsaanpak end‑to‑end te testen.
Wie AI strategisch wil inzetten, heeft nu een kans om solide fundamenten te leggen. Door verantwoordelijkheid, transparantie en veiligheid centraal te zetten, wordt compliance geen rem, maar een vliegwiel voor duurzame groei. Bedrijven die dit momentum pakken, zullen niet alleen voldoen aan de regels, maar vooral betere, eerlijkere en veerkrachtigere AI leveren.
